نگاهی بی مانند به مراکز دینی و علمی در قم، اصفهان و مشهد

سفیر آلمان، میشائیل کلور-برشتولد، روز دهم آبان، نمایشگاه عکس هانس‌گئورگ برگر، عکاس آلمانی با عنوان "مکاشفه و تماشا – سه سفر به قلب اسلام شیعی" را در مجموعه‌ی کاخ گلستان افتتاح کرد. عکس‌های سیاه و سفیدی که از قلب جهان تشیع حکایت دارند. پیش از این هرگز یک عکاس غربی نتوانتسه است تا به این اندازه مفصل، خود را با زندگی در حوزه‌های علمیه‌ی ایران مشغول سازد.


Hans Georg Berger und Botschafter Michael Klor-Berchtold (v.l.n.r.) عکس را بزرگ کنید (© Babak Borzouyeh)


برخورد دو فضای فرهنگی
سفیر آلمان در سخنرانی خود عنوان کرد: در این مکان و این نمایشگاه، یعنی کاخ گلستان که جزئی از میراث جهانی یونسکو میباشد، می‌توان بخشی از تاریخ ایران را نفس کشید و اینجا امروز، میزبان دو حوزه فرهنگی‌ست. وی اضافه کرد: ارمغان ناصرالدین شاه از سفرش به فرنگ، برای این کاخ، تنها در الهام گرفتن از معماری فرنگ خلاصه نمی‌شود. او دوربین‌ها را هم در کوله‌بارش نهاده بود و بداین گونه عکاسی را به ایران آورد. از همین روست که دقیقاً اینجا، بهترین مکان برایِ گردِهم‌آمدن ماست، و بهترین جا، برای افتتاح نمایشگاه هانس گئورگ برگر، عکاس آلمانی. یک نمایشگاه عکاسی، با عنوانی ساده و بی‌پیرایه و البته پیچیده و درهم‌بافته: "مکاشفه و تماشا.

Diskussion zwischen zwei Ayatollahs, Qum 2004 عکس را بزرگ کنید (© Hans Georg Berger)

احترام به دنیای آن دیگری
آقای میشائیل کلور-برشتولد در ادامه افزود: هانس‌گئورگ برگر، عکاس ما، موفق به انجام کار بی‌نظیری شده‌ است. او بعنوان تنها شخصی که نه ایرانی‌ست و نه مسلمان، توانسته به دنیایی پا بگذارد که از نگاه‌ها پنهان مانده است. مکان‌هایی که او به تصویر درآورده، از جنس آرامش و تفکرند، جایی‌ست که دعا در دل و، گفت‌و‌شنودهای فقهی و فلسفی زمزمه‌وار در هم جاری‌اند.
سفیر آلمان سپس به تفسیر عنوان نمایشگاه پرداخت و گفت: مکاشفه و تماشا فقط در چیزی نگریستن را شامل نمی‌شود. مکاشفه یعنی درک، یعنی کشف، یعنی دلاگاهی و شناور شدن در شناختی که حاصل گردیده است. و در پس آن، موضوعی مهم و تعیین‌کننده نهفته است:و آن، "احترام" است. احترام به دنیایِ آنِ دیگری: بواسطه‌ی همین احترام بوده که امکان خلق چنین ارتباط نزدیکی را با کسانی که در عکس‌هایتان به تصویر کشیده‌اید، بدست آورده‌اید. در همه‌ی عکسها، فرقی هم نمی‌کند هانس گئورگ برگر از چه زاویه‌ایی به سوژه‌اش نگریسته‌، می‌توان فهمید، که آن دیگری و احساسش، تا 

.چه اندازه مورد احترام وی و جدی واقع شده اند

Theologische Diskussion, Jamiat al-Zarah Universität, Qum 2004 عکس را بزرگ کنید (© Hans Georg Berger)

گفتمان بر پایه‌ی احترام متقابل
سفیر آلمان در خصوص ویژگی آثار هنرمند آلمانی ابراز داشت: هانس گئورگ برگر با عکس‌هایش، بدنبال ثبت و ضبط مکانها و اشخاص و چهره‌های خمود و ملال‌آور نبوده است. نگاه‌هایی که از عکس‌ها متوجه ما می‌شوند، با ما حرف می‌زنند، ما را به پاسخ وا می‌دارند و کسی را به ما نشان می‌دهند که در دنیای هانس‌گئورگ برگر به دنیا آمده است. هانس‌گئورگ برگر باب گفتگوی ما با این آدمها را می‌گشاید، ما را به مکاشفه و تماشا وا می‌دارد، مجالی می‌دهد، تا به اندرون بنگریم، نشان‌مان می‌دهد که چگونه به ناشناخته‌ها، به تازه‌ها خود را به معنای واقعی کلمه، بسپاریم. از این روست که این نمایشگاه، حتی آموزه‌ایی مهم برای "گفتگویی حرمت‌مدارانه و برپایه‌ی احترام متقابل" است.
آقای میشائیل کلور-برشتولد با تأکید بر اینکه پیام عکاس آلمانی در عالم دیپلماسی و سیاست هم به اندازه زیادی مصداق پیدا می‌کند، افزود: ما هفت کشور که به اصطلاح سه اروپایی و سه غیر اروپایی بعلاوه ایران نامیده می‌شویم، در پایان یک گفتگوی حرمت‌مدارانه و بر پایه‌ی احترام متقابل به یک موفقیت سیاسی نائل آمدیم: پیمان هسته‌ایی وین یا همان برجام. و دیپلماسی در جای خود، تنها زمانی در مسیر موفقیت به پیش خواهد رفت که تمامی طرفها، به ارزش گفتگوی حرمت‌مدارانه و بر پایه‌ی احترام متقابل وافق باشند و آنرا قدر شناسند و به آن مجالی بدهند.

Katalog zur Ausstellung عکس را بزرگ کنید (© Hans Georg Berger / Kehrer Verlag)


کاتالوگ نمایشگاه
بوریس فون برآوخیچ و سعید عدالت‌نژاد برای این نمایشگاه دست به کار تهیه‌ی یک کاتالوگ زده و آن را به چاپ رسانیدند. این کاتالوگ در انتشارات کرر و به زبان‌های فارسی و آلمانی منتشر گردیده که حاوی متون آلمانی و فارسی از کسانی چون هانس‌گئورگ برگر، بوریس فون برآوخیچ، کاترین شرون-به، سعید عدالت‌نژاد، سید علی موجانی و کارمن پِرِز- گُنزالس می‌باشد.
در کاتالوگ چنین آمده است که زمانی‌که هانس گئورگ برگر، از مراکزی در قم، اصفهان و مشهد که به مطالعه و تدریس دین و علوم دینی مبادرت می‌ورزیدند دیدن می‌کرد، هم برای خودش و هم میزبانانش تجربه‌ایی مهم و جدید در شرف پدید آمدن بود. تنوع رفتارها و برخوردها به همان اندازه که خود آن مکان‌ها و مراسم و گفتگوها بعنوان عناصر ساختاری دکترین شیعه واضح‌ و آشکارند، ملموس و طبیعی می‌نماید. دقیقاً یکصد سال زودتر از برگر، دو پادشاه ایرانی، ناصرالدین شاه، بعنوان پدر (1896-1831) و فرزندش مظفرالدین شاه (1907-1853) در قالب سفرهای اکتشافی به شهرهای مقدس کربلا و نجف سفر نمودند. آنچه که عکاسان درباری آن زمان با خود به همراه آورند، سندها و مدارکی بدیع و جذابند که امروز بعنوان بخشی از پیکره‌ی کربلا به جزئی از برنامه‌ی حافظه‌ی جهانی یونسکو تبدیل شده‌اند.

سخنی در باب گفتمان علمی و فرهنگی ایران و آلمان
این نمایشگاه با حمایت وزارت امور خارجه فدرال به عنوان بخشی از گفتمان علمی و فرهنگی آلمان و ایران برگزار گردید. عکس‌های مربوط به محیط اطراف دو پادشاه قاجار و همچنین عکس‌های برگر تصاویری بی‌نظیر در ذهن ما خلق می‌کنند و در زمره  پروژه‌های اصلی عکاسی در خصوص "نگاه و تعامل با آن دیگری" به شمار می‌آیند.
این پروژه مشترک ایرانی-آلمانی از طرف وزارت امور خارجه ایران، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، و نیز بخش‌های فرهنگی سفارت‌های دو کشور در برلین و تهران به ثمر نشست.

نمایشگاه
این آثار از تاریخ 14 تا 28 مهر در گالری رضوان مشهد، از 10 تا 24 آبان در کاخ گلستان تهران، از 4 تا 18 آذر در گالری اشراق قم، از 29 آذر تا 13 دی در موزه هنرهای معاصر اصفهان و از 22 دی امسال تا 25 فروردین 1397 در موزه بومیلر برلین به نمایش در خواهند آمد.
در کنار این نمایشگاه، در کاخ گلستان، نشستی علمی نیز در باب عکاسی و زیبایی‌شناسی با حضور کارشناسان و متخصصانی از ایران و آلمان برگزار می‌گردد.

جهت مطالعه بیشتر:


انتشارات کرر 

سخنرانی سفیر , PDF 254.2k

نگاهی بی مانند به مراکز دینی و علمی در قم، اصفهان و مشهد

Friedhof von Kerbala, 1905