طرح اقدام ملی "اقتصاد و حقوق بشر"

Textilfabrik in Rangun, Myanmar عکس را بزرگ کنید (© picture alliance / dpa )

پایبندی به تعهد حقوق بشری
همتی بلند در پسِ این طرح جای دارد: برای نخستین بار مسولیت شرکت‌های آلمانی در جهت حفظ حقوق بشر در چهارچوبی مشخص گنجانده شده، به گونه‌ایی که استانداردهایی واحد و جهان‌شمول با قابلیت تجدیدنظرپذیری برای آن وضع شده است. این طرح که با هدف بهبود وضعیت حقوق بشر در راستای زنجیره تحویل و تأمین کالا و خدمات در آلمان و در سطح بین‌الملل شکل گرفته است، نقاط قوت نقش‌آفرینان مختلف در این دایره از حکومت و اقتصاد گرفته تا جامعه مدنی و سندیکاها را به هم پیوند می‌دهد. دولت فدرال آلمان انتظار خود را در این طرح به روشنی بیان کرده است: شرکت‌ها باید به تعهد حقوق بشری خود پایبند باشند.
دولت فدرال آلمان برای تبیین این تعهد به اصول راهبردی سازمان ملل نسبت به موضوعات اقتصاد و حقوق بشر استناد نموده که در یک پروسه‌ی تحقیقاتی-مشاوره‌اییِ شش ساله و به ریاست نماینده ویژه سازمان ملل، آقای جان راگی، تهیه شده‌اند. این اصول راهبردی بازتاب‌دهنده تعهدات دولت‌ها و مسولیت‌های شرکتها در زنجیره جهانیِ تحویل و تأمین کالا و خدمات بوده و در سال 2011 توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل متفق‌القول به تصویب رسید.
یکی از سخنگویان وزارت امور خارجه آلمان در این خصوص اظهار داشت: "خوشحالیم که طرح اقدام ملی "اقتصاد و حقوق بشر" امسال در کابینه به بحث گذاشته می‌شود. سختیِ کار در تلاش برای کسب رضایت نسبت به نتیجه‌ایی بود که در سطح بین‌الملل هم می‌تواند نمود داشته باشد."


اقدامات لازم به منظور پایبندی به استانداردهای حقوق بشری
این طرح به طور مشخص بررسی موارد نقض حقوق بشر، اقدامات و کنترل اثربخش بمنظور پایبندی به استانداردهای حقوق بشری و تنظیم گزارشات شفاف و همچنین استفاده از مکانیزم طرح شکایت در این حوزه را در خود گنجانده است.
علاوه بر موارد ذکر شده، روند بازبینی‌ درخواست های بیمه اعتبار صادرات، سرمایه گذاری مستقیم در خارج از کشور و وام‌های مالی غیرمتعارف، از زاویه‌ی نگاه به نگرانی‌های حقوق بشری، بیشتر تشدید می شود. گذشته از این، یک فرآیند نظارت جامع ایجاد شده است که اگر شرکت ها استانداردهای تبیین شده را در سطح قابل قبولی نپذیرند، امکانِ اینکه در آینده اقدام قانونی بر علیه آنها صورت گیرد، به صراحت در قانون در نظر گرفته شده است.

Der Nationale Aktionsplan wurde auf verschiedenen Konferenzen vorbereitet  عکس را بزرگ کنید (© Tom Matesa)
فرآیند شکل‌گیری
این طرح در چند گام برداشته شده است: با هدایت و حمایت وزارت خارجه آلمان، ده جلسه کارشناسی و سه کنفرانس برگزار شد که با برگزاری کنفرانس افتتاحیه در وزارت خارجه فدرال در 6 نوامبر 2014 کلید خورد. در مرحله اول، آن دسته از موضوعاتی که برای آلمان از ویژه‌ایی برخوردار و در این فرآیند باید بیشتر به آنها پرداخته می‌شد، از میان اصول راهبردی سازمان ملل متحد شناسایی و انتخاب شدند. بر پایه‌ی نتایج حاصله از مذاکرات، سپس نقش‌آفرینان کلیدی این حوزه از دنیای کسب و کار، سیاست، جامعه مدنی، انجمن ها و علوم مختلف به بحث و تبادل اطلاعات پرداختند.